شهرداری رشت
به وب سایت مدیریت فرهنگی شهرداری رشت خوش آمدید
شبکه های اجتماعی مفید یا مضر؟

شبكه هاي اجتماعي مفيد يا مضر؟

در سال 1971 براي اولين بار انقلابي به نام پست الكترونيكي (ايميل) در صنعت ارتباطات شكل گرفت. حال پس از گذشت بيش از 40 سال، شبكه هاي اجتماعي در دنيا غوغايي به پا كرده اند، به طوري كه از هر 4 نفر يك نفر عضو سايت هايي چون فيس بوك و توئيتر هستند. سوال اين است كه شبكه هاي اجتماعي چه تاثيري بر سلامت روان و آسايش انسان مي گذارند؟

طبق تحقيقات پيشين، فعاليت در فيس بوك، احساس تيره بختي و بي كفايتي را در فرد ايجاد مي كند و سطح اضطراب را در او مي افزايد. به ظاهر، فيس بوك فرصت بسيار خوبي را براي تامين نياز اساسي انسان به روابط اجتماعي فراهم مي آورد. اما در حقيقت، اين طور نيست. عضويت در فيس بوك به نوعي آسايش افراد را مختل مي سازد. آيا به راستي ادعاهاي فوق واقعي اند يا اغراق آميز؟ آيا وقت آن رسيده كه بر طرز استفاده ازشبكه هاي اجتماعي تجديد نظر به عمل آيد؟ براي پاسخ به اين پرسش ها، شواهد مستندي گردآوري شده كه ذيلاً به آنها اشاره مي شود.

ماهيت شبكه هاي اجتماعي چيست؟

در اصل، شبكه اجتماعي تشكيل شده از سايت هاي اينترنتي متعدد كه به مردم سراسر دنيا امكان تعامل مي دهد. اين تعامل مي تواند از طريق ارسال نظر، عكس، فيلم و صدا باشد. در اين بين، فيس بوك پيشتازترين سايت اجتماعي است كه ماهانه بيش از 1.2 ميليارد عضو فعال دارد. ماي اسپيس، توئيتر، لينكين و بي بو در رتبه هاي بعدي قرار دارند.

طبق آخرين آمار، حدود 42% از بزرگسالان در چندين سايت اجتماعي فعالند. محدوده اكثريت سني اين افراد، كمتر از 30 سال است. البته تعداد اعضا بالاي 30 سال نيز رو به گسترش است. در حال حاضر، افراد بالاي 65 سال كه در فيس بوك عضوند، 45% است كه نسبت به سال 2012 ده درصد افزايش يافته است. در آمريكا افراد ماهانه به طور متوسط 7.6 ساعت از وقت خود را صرف فعاليت در شبكه هاي اجتماعي مي كنند كه اين دسترسي غالباً از طريق گوشي همراه صورت مي گيرد. اما چه چيزي مردم را به سوي شبكه هاي اجتماعي جذب مي كند؟

در اواخر دهه 1980، اولين خدمات اينترنتي دايال آپ (ISP) در آمريكا راه اندازي شد، اما در 25 سال گذشته تكنولوژي اينترنت آن چنان پيشرفتي حاصل كرد كه دايال آپ (اتصال به اينترنت از طريق خط تلفن و شماره گيري) جاي خود را به روش هاي جديدتر داد.

يكي از جاذبه هاي اصلي اينترنت از گذشته تا كنون، برقراري ارتباط بهتر با دنياي اطراف بوده است. به عنوان مثال، اينترنت به ما اين امكان را مي دهد كه از طريق ارسال ايميل، ارتباط سريع تري با ديگران برقرار كنيم. شبكه هاي اجتماعي نيز بر اساس همين اصل شكل گرفته اند.

مدير فيس بوك، رسالت سايت را اين چنين تعريف كرده است:

"رسالت فيس بوك، توانمندسازي مردم براي به اشتراك گذاشتن عقايد شخصي و ساختن دنيايي آزادتر و صميمي تر است. به واسطه فيس بوك مردم مي توانند با دوستان و خويشاوندانشان در ارتباط باشند، از دنياي اطراف آگاه شوند و نظرات و عقايد خود را با هم در ميان گذارند."

اعتياد به شبكه هاي اجتماعي

آمار نشان مي دهد كه در آمريكا 63% از كاربران فيس بوك روزانه يك بار و 40% از آنان چندين مرتبه در روز به سايت سر مي زنند. هر يك از ما براي استفاده از شبكه هاي اجتماعي دلايل خاصي داريم. برخي كنجكاوند كه عكس ها و يا نظرات جديد دوستانشان را ملاحظه كنند و برخي ديگر مايلند از اين طريق احساسات خود را ابراز نمايند. به اعتقتتد محققان، يكي از اصلي ترين دلايل براي استفاده از شبكه هاي اجتماعي، خودحواس پرتي و رفع خستگي است. طبيعي است كه كامنت هاي مثبت و لايك هايي (مي پسندم) كه فرد از دوستانش دريافت مي كند، روحيه او را تقويت مي كند. همين امر موجب تكرار رفتار و در نتيجه اعتياد مي شود. ترك اين اعتياد نيز مانند هر نوع اعتياد ديگري كار ساده اي نيست. به منظور تعيين ميزان اعتياد به فيس بوك، يك معيار روان شناختي به نام برگ (Berge) ابداع شد. اين معيار شامل 6 عبارت است. از جمله: "مدت زيادي را صرف فكر كردن به فيس بوك و برنامه ريزي براي فعاليت در آن مي كنم." يا "براي رهايي از مشكلاتم به فيس بوك پناه مي برم." اگر از 6 عبارت به 4 تا پاسخ "غالباً" و يا "خيلي اوقات" داده شود، نشان دهنده اعتياد فرد به فيس بوك است.

از نتايج جالب به دست آمده اين است كه هر چه اضطراب و ناامني اجتماعي در فرد بيشتر باشد، اعتياد او به فيس بوك بيشتر است. دريافت بازخوردهاي مثبت در فيس بوك، فعاليت هسته اكومبنس مغز را افزايش مي دهد. اين منطقه با سيستم پردازش پاداش مغز در ارتباط است. تشديد فعاليت در اين منطقه موجب تكرر كاربري در فيس بوك مي شود. پژوهش هاي انجام شده نشان مي دهد كه هدف كاربران از فعاليت در فيس بوك كسب توجه و عزت نفس است. اما آيا اين رفتار مي تواند اثرات منفي بر سلامت روان و آسايش فرد داشته باشد؟

اثرات منفي شبكه هاي اجتماعي

طبق مطالعاتي كه در سال 2012 به انجام رسيد، 53% از كابران، تغييرات رفتاري ناشي از فعاليت در شبكه هاي اجتماعي را تاييد كردند و 51% به تغييرات منفي اعتراف نمودند. دسته دوم معتقد بودند كه اين شبكه ها با ايجاد حس مقايسه، كيفيت زندگيشان را مخدوش ساخته و حس دلگرمي و اطمينان را از ايشان سلب كرده است. به اعتقاد محققان اين جنبه از كاربري در شبكه هاي اجتماعي بسيار قابل تامل است. در سايت هاي جمعي، افراد همواره سعي مي كنند كه بهترين جنبه زندگي خود را معرفي كنند؛ اين رفتار حس مقايسه را در ديگران برمي انگيزد كه نتيجه آن چيزي جز ايجاد احساسات منفي نيست. در اين مطالعات، دو سوم كاربران از اختلالات خواب پس از فعاليت در شبكه هاي اجتماعي شكايت داشتند و 55% اعتراف كردند در صورت عدم دسترسي به اكانت خود، دچار اضطراب و نگراني مي شوند.

از ديگر اثرات مخرب شبكه هاي اجتماعي خصوصاً فيس بوك، ترس از برخورد رو در رو به ويژه در افراد مضطرب است. قلدري اينترنتي نيز يكي ديگر از عوارض نامطلوب اين شبكه هاست. همان طور كه اشاره شد، سن اكثر كاربران زير 30 سال است و اغلب آنان نوجوانند.

طبق آمار ارائه شده از سوي EIE سازماني با هدف ايمن سازي اينترنت براي كودكان و خانواده ها- 95% از نوجوانان شاهد قلدري اينترنتي در شبكه هاي اجتماعي بوده اند و 23% از آنان خود قرباني اين رفتار شده اند. متاسفانه امروزه نه تنها فعاليت در شبكه هاي اجتماعي از كنترل خارج شده، بلكه نياز دائم ما به اينترنت نيز از حد گذشته است. از اين رو، توصيه محققان به والدين اين است كه پدران و مادران بايد بدانند كه فرزندانشان در عصري زندگي مي كنند كه همواره امكان دسترسي به شبكه بي انتهاي اينترنت براي آنان فراهم است. لذا بايد ساعاتي را در شبانه روز تعيين كنند كه فرزندان هر نوع وسيله الكترونيكي خود را خاموش كنند و از دنياي اينترنت فاصله بگيرند.

اثرات مثبت شبكه هاي اجتماعي

اگرچه شواهد بسياري در رابطه با عوارض منفي شبكه هاي اجتماعي بر سلامت روان و آسايش انسان در دست است، اما برخي از محققان اثرات مثبتي را نيز مطرح كرده اند. از جمله اين كه شبكه هاي اجتماعي مي توانند ابزار مفيدي براي شناسايي اختلالات روحي در افراد باشند. به عبارت بهتر، نوع فعاليت در فيس بوك نمايانگر سلامت روحي فرد است. به اعتقاد محققان، افرادي كه در فيس بوك فعاليت محدودي دارند، به ندرت عكس به اشتراك مي گذارند، ندرتاً پروفايل خود را تغيير مي دهند و دوستان كمتري دارند، مبتلا به انهدونيا و عدم لذت از ارتباط جمعي هستند. طبق پژوهشي كه در دانشگاه UCSD صورت گرفت، شبكه هاي جمعي وسيله اي براي انتشار شادي به شمار مي روند. به اعتقاد پژوهشگران، پست هاي شادي بخش به سرعت ويروس منتشر مي شوند و ديگران را به ارسال پست هاي شاد ترغبيب مي كند. در فيس بوك انتشار احساسات مثبت بيش از احساسات منفي منتشر مي شوند. از اين رو مي توان نتيجه گرفت كه فيس بوك به طور بالقوه عامل توسعه شادي است. لذا مي تواند سلامت جسم و روح را بهبود بخشد.

گذشته از همه، اثرات شبكه هاي اجتماعتي بر سلامت روح و رفاه انسان، موضوعي است كه نياز به مطالعه بيشتر دارد. اما آن چه كه مسلم است اين است كه شبكه هاي اجتماعي به خوبي جاي خود را در بين نسل بشر باز كرده اند و بعيد است كه به اين زودي از زندگي انسان رخت بربندند.

منبع: www.medicalnewstoday.com

http://namimed.com
گردآورنده: كبري نعماني كارشناس امور فرهنگي

 

1393/05/14
هدف شهرداری ، ارائه خدماتی موِثر در راستای بهبود و توسعه شهری است
Powered by DorsaPortal